Prosument lokatorski – zarabiaj na fotowoltaice w spółdzielni i wspólnocie
Fotowoltaika na budynkach wielorodzinnych to już nie tylko sposób na obniżenie rachunków za prąd w częściach wspólnych. Dzięki modelowi prosumenta lokatorskiego spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe mogą realnie zarabiać na nadwyżkach wyprodukowanej energii – ze 100-procentowym zwrotem środków z depozytu prosumenckiego. To rozwiązanie, które pozwala nie tylko pokryć koszty energii elektrycznej, ale również wygenerować dodatkowe przychody na fundusz remontowy, ogrzewanie czy inne potrzeby budynku.
Prosument lokatorski – czym jest i jak działa?
Prosument lokatorski to model rozliczeń energii elektrycznej przeznaczony dla podmiotów zarządzających budynkami wielolokalowymi – spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot, TBS oraz SIM. Został wdrożony przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii 1 października 2023 roku jako odpowiedź na niepowodzenie wcześniejszego programu prosumenta zbiorowego, który ze względu na złożone wymogi formalne nie znalazł zastosowania w praktyce.
Zasada działania jest prosta. Instalacja fotowoltaiczna zamontowana na budynku – np. na dachu lub elewacji – produkuje energię elektryczną, która w pierwszej kolejności zasila części wspólne: oświetlenie klatek schodowych, windy, wentylację czy bramy garażowe. Energia zużyta w tej samej godzinie, w której została wyprodukowana, stanowi autokonsumpcję – nie podlega opłatom za kilowatogodzinę ani zmiennym opłatom dystrybucyjnym..
Jak zostać prosumentem lokatorskim
Aby skorzystać z modelu prosumenta lokatorskiego, spółdzielnia lub wspólnota musi spełnić kilka warunków. Instalacja fotowoltaiczna musi być zlokalizowana na budynku wielolokalowym – na dachu, balkonie lub elewacji. Nie może być umieszczona na gruncie. Instalacja musi być przyłączona za licznikiem części wspólnej budynku, a jej moc nie może przekraczać 50 kW ani mocy przyłączeniowej całego obiektu. Budynek musi pełnić przeważającą funkcję mieszkalną.
Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe coraz częściej decydują się na wymianę starych, nieefektywnych źródeł ciepła na nowoczesne pompy ciepła. To rozwiązanie, które łączy niższe koszty eksploatacji ze spełnieniem coraz bardziej surowych wymogów środowiskowych dotyczących emisji CO₂. W połączeniu z fotowoltaiką pompy ciepła tworzą kompletny system grzewczy, który jest w stanie obsłużyć zarówno centralne ogrzewanie, jak i przygotowanie ciepłej wody użytkowej dla całego budynku
Oszczędne ogrzewanie budynków wielorodzinnych – fotowoltaika i pompy ciepła
W dobie rosnących cen energii oszczędne ogrzewanie budynków wielorodzinnych staje się priorytetem dla każdego zarządcy. Połączenie fotowoltaiki z pompami ciepła sprawdza się w tej roli doskonale – o czym przekonało się już wiele spółdzielni i wspólnot w całej Polsce.
Warto podkreślić, że obniżenie wydatków na ogrzewanie całego budynku nie jest procesem skomplikowanym. Na podstawie audytu energetycznego dobiera się odpowiednią moc kaskady pomp ciepła, które następnie instalowane są na dachu lub w wyznaczonym przez zarządcę miejscu. Równolegle montuje się instalację fotowoltaiczną, która zasila sprężarki pomp – dzięki temu ich praca staje się praktycznie bezkosztowa. Dodatkową optymalizację zapewnia magazyn energii, który pozwala gromadzić energię w ciągu dnia i wykorzystywać ją do ogrzewania w godzinach wieczornych i nocnych.
Najczęściej zadawane pytania
Czym prosument lokatorski różni się od prosumenta zbiorowego?
Prosument zbiorowy wymagał odrębnych umów z każdym lokatorem i złożonej obsługi administracyjnej, przez co w praktyce nie był stosowany. Prosument lokatorski (od 1 października 2023 r.) upraszcza model – instalacja jest przypisana do licznika części wspólnej, a spółdzielnia lub wspólnota zarządza nią centralnie jako jeden podmiot bez konieczności angażowania lokatorów.
Kto może zostać prosumentem lokatorskim?
Z modelu mogą skorzystać spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, TBS oraz SIM. Budynek musi pełnić przeważającą funkcję mieszkalną, a instalacja musi być podłączona za licznikiem części wspólnej.
Jakie warunki musi spełnić instalacja fotowoltaiczna, aby działać w modelu prosumenta lokatorskiego?
Instalacja musi być zamontowana na budynku wielolokalowym (dach, balkon, elewacja – nie na gruncie), przyłączona za licznikiem części wspólnej i mieć moc nieprzekraczającą 50 kW ani mocy przyłączeniowej całego obiektu.
Jak działa depozyt prosumencki dla spółdzielni?
Energia wyprodukowana przez instalację i nieodebrana na bieżąco (poza autokonsumpcją) trafia do sieci OSD i jest zapisywana jako depozyt prosumencki. Spółdzielnia może go odliczyć od kolejnych rachunków za energię pobraną z sieci w ciągu 12 miesięcy od momentu wprowadzenia, uzyskując 100% zwrotu wartości energii.
Co to jest autokonsumpcja i dlaczego jest ważna dla prosumenta lokatorskiego?
Autokonsumpcja to energia zużyta w tej samej godzinie, w której została wyprodukowana przez instalację PV. Nie podlega opłatom za kWh ani zmiennym opłatom dystrybucyjnym – to najtańsza forma energii elektrycznej. Im wyższe zużycie w częściach wspólnych w ciągu dnia (windy, wentylacja, oświetlenie), tym wyższa autokonsumpcja i krótszy czas zwrotu instalacji.
Na co spółdzielnia może przeznaczyć środki zaoszczędzone dzięki prosumentowi lokatorskiemu?
Zaoszczędzone środki zarząd może kierować na fundusz remontowy, ogrzewanie budynku, koszty administracyjne lub dalsze inwestycje w OZE. Model nie wymaga podziału korzyści z indywidualnymi lokatorami – decyzja należy wyłącznie do zarządu spółdzielni lub wspólnoty.
Czy model prosumenta lokatorskiego można łączyć z Grant OZE?
Tak. Grant OZE (BGK) obejmuje zakup i montaż instalacji fotowoltaicznej, pomp ciepła i magazynów energii w budynkach wielolokalowych – co jest wprost zbieżne z modelem prosumenta lokatorskiego. Można go łączyć z premią termomodernizacyjną i białymi certyfikatami. Wnioski przyjmuje BGK do 30 czerwca 2026 r.
Dofinansowanie fotowoltaiki dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych
Inwestycja w fotowoltaikę z modelem prosumenta lokatorskiego staje się jeszcze bardziej atrakcyjna dzięki dostępnym programom dofinansowania. Kluczowym źródłem wsparcia jest Grant OZE oferowany przez Bank Gospodarstwa Krajowego – bezzwrotna dotacja pokrywająca do 50% kosztów netto inwestycji w OZE. Program obejmuje zakup i montaż instalacji fotowoltaicznej, magazynów energii oraz pomp ciepła. Wnioski można składać do 30 czerwca 2026 roku, jednak pula środków jest ograniczona i warto złożyć wniosek jak najszybciej.
Dodatkowe środki można pozyskać z premii termomodernizacyjnej, którą można łączyć z Grant OZE, a także z systemu białych certyfikatów. Łączenie kilku programów pozwala znacząco zmniejszyć wkład własny wspólnoty i skrócić czas zwrotu inwestycji. Pomagamy w przygotowaniu kompletnej dokumentacji i złożeniu wniosku o dofinansowanie.